Endometriose (eilandjesziekte)

Wat is endometriose?

Endometriose is een afwijking waarbij het slijmvlies van de baarmoeder (het endometrium) niet alleen aan de binnenzijde van de baarmoeder zit, maar ook aan de buitenkant of in de buikholte op het buikvlies (het peritoneum). Deze goedaardige afwijking (endometriose of eilandjesziekte) reageert op dezelfde manier op de vrouwelijke hormonen (oestrogenen en progesteron) als het slijmvlies in de baarmoeder, namelijk cyclisch dikker worden, afstoten en bloeding.

Het bloed uit de endometriosehaarden kan niet uit het lichaam ontsnappen, zoals het slijmvlies aan de binnenzijde van de baarmoeder met de menstruatie. Het bloed komt daardoor terecht op het oppervlak van de omliggende organen en weefsels. Dit veroorzaakt irritatie en kan leiden tot ontsteking, littekenvorming en soms tot ontwikkeling van verklevingen (adhesies) tussen organen en in de darmen. De veranderingen in het slijmvlies kunnen op de plaatsen buiten de baarmoeder veel klachten geven die door de vrouw het meest worden gevoeld tijdens de menstruatieperiode.

Eén op de tien vrouwen lijdt aan endometriose tijdens de jaren dat ze menstrueren. Endometriose is dan ook de tweede meest voorkomende gynaecologische ziekte. Het is daarnaast één van de meest voorkomende oorzaken van onvruchtbaarheid bij vrouwen boven de 25 jaar. Uit onderzoek blijkt dat 35% tot 40% van de onvruchtbare vrouwen een bepaald stadium van endometriose heeft. In zeer uitzonderlijke gevallen kan endometriose ernstige gevolgen hebben voor andere organen dan de geslachtsorganen.

Endometriose is een chronische ziekte en wordt ook wel eilandjesziekte genoemd.

Waar zit de endometriose precies?

Endometriose zit het meest op het buikvlies in de onderbuik op de buitenzijde van de baarmoeder, de blaas en de eierstokken. Het ziet er uit als erwt-grote blauw-rode plekjes. Het kan ook in de eierstokken zitten en vormt dan een holte in de eierstok door de bloedingen. Als deze holte knapt, dan komt er oud bloed te voorschijn en dat ziet er uit als gesmolten chocola. De holte (cyste) wordt wel een chocoladecyste (endometrioom) genoemd. Het kan op de darmen zitten, waardoor de darmen door de maandelijkse bloedingen aan elkaar verkleven. Zowel in de dikke als dunne darm. Ook kan het in de blinde darm zitten.

Soms is het te zien in de vagina als blauw-rode plekjes en ook kan het zitten in de wand van de vagina met de endeldarm.

Tenslotte kan het theoretisch overal verder in het lichaam voorkomen als het wordt versleept via bloedvaten en vochtbanen. Bijvoorbeeld in chirurgische littekens, de longen, de navel, de neus en op het middenrif. Dit komt gelukkig zelden voor.

Endometriose afwijkingen kunnen er verschillend uitzien. Als verkleurde plekjes, kleine bobbeltjes, littekenachtige veranderingen en grotere holtes, blauw/zwart verkleurd. Het kan weinig voorkomen met slechts enkele plekjes, matig ernstig met vele plekjes en ernstig als het door de hele onderbuik zit en in de eierstok.

Lees verder over de verschillende soorten/stadia van endometriose.